Bij het ouder worden verandert er veel. Niet alleen op lichamelijk gebied en in de hersenen, maar ook op emotioneel gebied en in het sociale leven. Maar gebeurt alles tegelijk, of zit er een volgorde in?
LASA-onderzoekers bekeken meer dan 30 jaar aan gegevens van ruim 1500 volwassenen om te zien wat als eerste verandert als mensen ouder worden. Ze bestudeerden vijf gebieden: lichamelijk functioneren, cognitief functioneren (denken en geheugen), psychologisch functioneren (gevoelens en overtuigingen), sociale activiteiten en gedrag dat invloed heeft op de gezondheid, zoals bewegen of roken.
Belangrijkste bevindingen:
– Veranderingen in lichamelijk en cognitief functioneren laten vaak de eerste tekenen van achteruitgang zien. Deze veranderingen gaan vooraf aan die op andere gebieden.
– Sociale activiteiten (zoals meedoen aan sociale activiteiten) veranderen vaak pas later.
– Gevoelens van somberheid (depressie) en angst gingen niet duidelijk vooraf aan andere gebieden en volgden daar ook niet duidelijk op. Deze bewegen dus vooral mee met andere gebieden.
Het was voor het eerst dat veranderingen op zoveel gebieden en over zo’n lange tijd met elkaar werden vergeleken. De resultaten ondersteunen het idee dat biologische veranderingen, zoals spieren en hersenen die minder goed werken, vaak eerst gebeuren.
Waarom is dit interessant?
Door te weten wat er meestal eerst verandert, kunnen we betere plannen maken om gezond ouder te blijven — bijvoorbeeld gericht op lichamelijke en denkfuncties.
De orginele (Engelstalige) publicatie: Lunansky, G., Visser, M., Huisman, M., Giltay, E.J., & Kok, A.A.L. (2025). What Changes First? Mapping the Temporal Ordering of Age-related Functional Decline Across Domains Using 30-year Longitudinal Data. Gerontology, https://doi.org/10.1159/000548990
