Verschillende scripties van Masterstudenten waarin LASA data is gebruikt, worden hier uitgelicht. De eerste 3 studies onderzochten hoe combinaties van sociale factoren de gezondheid van ouderen beïnvloeden, gebruikmakend van intersectionele analyses op verschillende groepen Nederlandse ouderen.
Migratieachtergrond vormt grootste risicofactor voor angst
Het eerste onderzoek toont aan dat ouderen met een migratieachtergrond vijf keer meer kans hebben op angstklachten dan ouderen zonder migratieachtergrond. Wanneer een migratieachtergrond gecombineerd wordt met een laag inkomen, stijgt dit risico naar bijna tien keer hoger dan de referentiegroep. Een hoog inkomen biedt daarentegen enige bescherming tegen angstklachten voor migranten, maar neemt deze niet volledig weg.
Opleiding en eenzaamheid beïnvloeden algehele gezondheid
De tweede studie laat zien dat zowel een laag opleidingsniveau als eenzaamheid afzonderlijk negatief samenhangen met de zelfgerapporteerde gezondheid van ouderen. Ouderen die zowel laag opgeleid zijn als zich eenzaam voelen, rapporteren de slechtste gezondheid, terwijl hoogopgeleide ouderen zonder eenzaamheidsgevoelens de beste gezondheidsuitkomsten tonen.
Beperkt bewijs voor invloed religiositeit op depressie
Het derde onderzoek naar de combinatie van opleidingsniveau en religiositeit vond geen bewijs voor effecten van deze kenmerken op depressieve klachten, al vertoonden laagopgeleide religieuze ouderen wel de hoogste mate van depressieve symptomen.
Deze studies benadrukken het belang van gerichte zorg voor meervoudig benadeelde groepen ouderen, met bijzondere aandacht voor ouderen met een migratieachtergrond en lage sociaaleconomische status.
In de volgende studies werd onderzoek gedaan naar informele zorg bij ouderen.
Partnerzorg blijft stabiel, maar niet onbeperkt beschikbaar
Deze thesis onderzocht hoe partnerzorg in Nederland zich heeft ontwikkeld tussen 2001 en 2023, in een tijd van vergrijzing en afbouw van formele zorg. Ondanks deze veranderingen blijft het aandeel partners dat persoonlijke zorg verleent stabiel op ongeveer 40%. De verklarende factoren uit het Informele Zorgmodel bieden slechts beperkt inzicht, waarbij vooral de rol van relatiekwaliteit opvallend verandert door de tijd. De resultaten laten zien dat partners een cruciale rol blijven spelen, maar dat hun zorg niet onbeperkt vanzelfsprekend is. Beleidsmakers zouden daarom moeten investeren in laagdrempelige ondersteuning en toegankelijke informatievoorziening.
Groeiende zorgverwachtingen bij kinderen van oudere ouders
Dit onderzoek bestudeert hoe verwachtingen van kinderen om voor hun ouders te zorgen zijn veranderd tussen 2001 en 2023. Op basis van data uit de Longitudinal Aging Study Amsterdam blijkt dat zorgverwachtingen zijn toegenomen, waarbij kinderen zich sterker verplicht voelen zorg te verlenen en meer teleurstelling ervaren wanneer dit niet gebeurt. Werkende kinderen hebben tegenwoordig zelfs hogere zorgverwachtingen, terwijl gender nauwelijks nog een rol speelt. De invloed van gezinsstatus is beperkt en niet consistent. Deze bevindingen wijzen op toenemende druk op informele zorg en benadrukken de noodzaak van beleid dat structurele ondersteuning biedt en beter aansluit bij veranderende normen en omstandigheden.
Geen overtuigend bewijs voor een genderkloof in zorgbelasting
Dit onderzoek bekijkt of er een verschil bestaat tussen mannen en vrouwen in de ervaren zorgbelasting van volwassen kinderen die informele zorg verlenen, en hoe dit zich heeft ontwikkeld tussen 2001 en 2023. Hoewel vrouwen gemiddeld iets meer zorgbelasting rapporteren dan mannen, zijn deze verschillen niet significant en is er geen toename zichtbaar door de tijd heen. Vrouwen werken vaker parttime, maar parttime werk blijkt juist samen te hangen met minder ervaren zorgbelasting dan helemaal niet werken. Zorgverwachtingen spelen slechts een beperkte rol en vertonen geen duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen. Deze resultaten suggereren dat de veronderstelde genderkloof in zorgbelasting minder sterk is dan vaak wordt aangenomen.
Uit de drie studies blijkt dat informele zorg door partners en kinderen in Nederland tussen 2001 en 2023 grotendeels stabiel is gebleven, dat traditionele rolpatronen minder bepalend zijn geworden, maar dat de druk en verwachtingen rondom informele zorg toenemen en vragen om meer structurele ondersteuning.
In de laatste scriptie is gekeken naar de rol tussen opleiding en zorgkwaliteit
Opleiding speelt beperkte rol in ervaren zorgkwaliteit
Hoger opgeleide ouderen ervaren hun zorg iets vaker als toereikend dan ouderen met een lager opleidingsniveau. Dit onderzoek zocht uit welke factoren dit verschil zouden kunnen verklaren. De onderzochte factoren zijn sociaal netwerk, digitale vaardigheden en de behoefte aan ondersteuning bij huishoudelijke taken en psychische of lichamelijke klachten. Uit het onderzoek blijkt dat ouderen met een hoog opleidingsniveau gemiddeld een groter sociaal netwerk en betere digitale vaardigheden hebben dan ouderen met een laag opleidingsniveau, maar dat deze factoren geen significante invloed hebben op de ervaren zorgtoereikendheid. Het hebben van goede digitale vaardigheden leek aanvankelijk een verklarende factor voor dit verschil in de ervaring van zorg, maar digitale vaardigheden verklaarden dit verschil niet meer toen rekening werd gehouden met leeftijd en geslacht. Dit betekent dat ouderen die hun zorg niet toereikend vinden, vaak relatief oud zijn, vrouw zijn, en weinig digitale vaardigheden hebben, maar het lijkt er niet op dat deze situatie veroorzaakt wordt door het hebben van weinig digitale vaardigheden. Ouderen die behoefte hebben aan extra ondersteuning bij huishoudelijke, psychische of lichamelijke problemen ervaren de zorg vaker als onvoldoende, maar deze behoeften hangen niet samen met opleidingsniveau. Uiteindelijk blijken leeftijd en geslacht belangrijker te zijn voor hoe ouderen de zorg ervaren dan opleidingsniveau. De conclusie is dat de onderzochte factoren de opleidingsverschillen in zorgtoereikendheid niet overtuigend verklaren.
Foto: Freepik
