In welke mate zijn luchtvervuiling, de wandelvriendelijkheid van buurten en een gezonde voedselomgeving gerelateerd aan de nierfunctie van ouderen?
De rol van de leefomgeving bij het ontwikkelen van nierschade
Onderzoekers kijken steeds vaker naar hoe onze leefomgeving de gezondheid beïnvloedt, ook als het gaat om de nierfunctie. Luchtvervuilende stoffen, zoals fijnstof en stikstofdioxide, kunnen bijvoorbeeld via ontstekingsreacties schade aanrichten aan de nieren. Tegelijk kan een wandelvriendelijke buurt ouderen stimuleren om meer te bewegen, wat juist beschermend werkt doordat het risico op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, diabetes en nierziekten afneemt. Ook de voedselomgeving speelt mogelijk een rol: wanneer ongezonde voeding overal makkelijk verkrijgbaar is, kan dit leiden tot een minder gezond eetpatroon, overgewicht en een hoge zoutinname, wat het risico op nierschade vergroot. Tot nu is er echter nog beperkt onderzoek gedaan naar de relatie tussen omgevingsfactoren en de niergezondheid van ouderen.
Onlangs is daarom onderzoek uitgevoerd met gegevens uit de Longitudinal Aging Study Amsterdam (LASA). Daarin hebben onderzoekers van het UMC Utrecht en Amsterdam UMC gekeken in hoeverre luchtvervuiling, de wandelvriendelijkheid van buurten en de voedselomgeving samenhangen met de nierfunctie van ouderen. Dit werd gedaan voor een groep ouderen in 1992/1993 en in 2008/2009.
Geen eenduidig beeld
De resultaten van het onderzoek laten geen eenduidig beeld zien. In 2008/2009 werd een hogere blootstelling aan fijnstof in verband gebracht met een slechtere nierfunctie, terwijl in 1992/1993 juist het tegenovergestelde werd gevonden. Ook voor de wandelvriendelijkheid van de buurt waren de uitkomsten wisselend: in 2008/2009 leek een meer wandelvriendelijke leefomgeving samen te hangen met een betere nierfunctie, maar in 1992/1993 werd juist een omgekeerd verband gezien. Voor de voedselomgeving werd geen duidelijk verband gevonden met de nierfunctie.
Kijkend naar veranderingen over een langere periode, met de ouderen die zowel in 1992/1993 als in 2008/2009 aan het onderzoek deelnamen, waren er voorzichtig aanwijzingen dat wonen in een buurt met schonere lucht en een meer wandelvriendelijke omgeving gunstig kan zijn voor de niergezondheid. Deze trends waren echter niet sterk genoeg.
Belangrijke eerste stap
De resultaten van dit onderzoek wijzen op voorzichtig, maar nog beperkt bewijs dat omgevingsfactoren zoals luchtkwaliteit en de wandelvriendelijkheid van buurten samenhangen met de niergezondheid van ouderen. Hoewel de verbanden bescheiden zijn, vormt deze LASA-studie een belangrijke eerste stap in het verkennen van de invloed van de leefomgeving op niergezondheid. Grotere studies met meer deelnemers zijn nodig om deze mogelijke verbanden verder te onderzoeken en tot stevigere conclusies te komen.
De originele (Engelse) publicatie: Liang, K. H., Verhaar, M. C., van Schoor, N. M., Slaats, G. G., Vernooij, R. W. M., & Timmermans, E. J. (2026). Associations of residential environmental factors with kidney function in older adults in the Netherlands: A cross-sectional and longitudinal study. Environmental Pollution, 397, 127917. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.envpol.2026.127917
Bron foto: Freepik
